Waarom meditatie goed is tegen stress

Meditatie tegen stress

Stress is niet goed voor je. Wacht, die formuleer ik anders; teveel stress is niet goed voor je. Stress betekent feitelijk ‘spanning’ of ‘druk’. En een beetje spanning of druk op zijn tijd is best goed. Bijvoorbeeld als je die deadline moet halen. Of als je een belangrijke wedstrijd moet spelen. Dan kan een beetje adrenaline zeker geen kwaad!

Hoe stress werkt
Bij stress spelen 3 belangrijke hormonen een rol: adrenaline, noradrenaline en cortisol. Adrenaline en noradrenaline hebben een soortgelijke werking. In een stresssituatie schieten de hoeveelheden van deze hormonen in je bloed snel omhoog. Je hartritme gaat omhoog, je ademhaling versnelt en je gaat zweten. Er wordt meer bloed naar je spieren gepompt (en minder naar bijvoorbeeld huid en ingewanden). De hoeveelheid glucose in je bloed stijgt, waardoor je een instant energieboost krijgt. Je bent alert en klaar om te reageren op datgene wat de stress veroorzaakt. In vroegere tijden was dat een wild dier dat op het punt stond je te verscheuren. Nu kan dat een telefoontje van je baas zijn die je vraagt een crisis op het werk op te lossen. Maar ook bijvoorbeeld een trauma uit het verleden, of zorgen over de toekomst kunnen voor stress zorgen. Voor je lichaam maakt het niet uit. De fysieke reactie is hetzelfde.

Wat cortisol doet
Na die eerst stoot aan (nor)adrenaline komt cortisol in actie. Cortisol komt vrij als gevolg van het vrijkomen van adrenaline en noradrenaline. Het onmiddellijke doel is om het lichaam na de directe bedreiging weer in balans te brengen, met name door het verlies aan energie aan te vullen. Cortisol zorgt ervoor dat de hoeveelheid glucose in je bloed toeneemt (je bloedsuiker stijgt), dat je hersenen die glucose beter kunnen benutten en dat er stoffen aangemaakt worden die gebruikt kunnen worden om weefsels te repareren. Cortisol onderdrukt ook functies die niet meteen essentieel zijn in een fight or flight situatie, zoals het immuun-, spijsverterings- en voortplantingssysteem en bepaalde groeiprocessen.

Chronische stress
Tot zover allemaal goed. Je lichaam doet in principe immers wat het moet doen in een stressvolle situatie. De problemen ontstaan eigenlijk pas als stress te vaak voorkomt en min of meer chronisch wordt. Het is met name de cortisol die bij sluimerende stress funest is. Te lang blootgesteld worden aan te hoge hoeveelheden cortisol in je bloed kan onder andere leiden tot onderdrukking van het immuunsysteem, waardoor je vatbaarder bent voor ziektes, een te hoge bloeddruk en hartslag, wat kan leiden tot hart- en vaatziekten, gewichtstoename, een verlaagd libido, te hoog bloedsuiker, acné, etc. Bovendien zorgen langdurige periodes met een teveel aan cortisol ervoor dat de bijnieren (die de cortisol aanmaken) uitgeput raken en daardoor op een gegeven moment juist te weinig cortisol aanmaken. En we hebben (normale hoeveelheden aan) cortisol in ons dagelijks leven wel nodig, onder andere bij het verteren van voedsel, het ritme van slapen en waken, het afweersysteem en het op peil blijven van de bloedsuikerspiegel. Daarnaast kan stress ook voor psychische problemen, zoals gevoelens van machteloosheid en ongeluk en depressie zorgen. Kortom, zoals ik al zei, teveel stress is niet goed voor je!

Waarom werkt meditatie tegen stress?
Meditatie werkt eigenlijk op twee manieren bij stress. Ten eerst zorgt regelmatig mediteren ervoor dat je minder snel geneigd bent om in de stress te schieten. Regelmatig mediteren heeft namelijk als effect dat je in het dagelijks leven meer in staat bent om je gedachten te controleren, zaken in het juiste perspectief te zien en meer in het nu te leven. Met name mindfulnessmeditatie helpt je om dingen te zien en te aanvaarden zoals ze zijn, zonder daar een waardeoordeel aan te hangen en dus iets als goed of slecht te bestempelen. Het geeft je een ruime, heldere geest, welke goed in staat is de juiste beslissingen op het juiste moment te maken. In een stressvolle situatie ben je daardoor in staat om wat er gebeurt in het juiste perspectief te zien en de juiste acties te ondernemen. Zonder dat je daardoor zelf gestresst raakt.

Daarnaast zorgt mediteren ervoor dat je geest stiller wordt en je lichaam meer ontspannen. Na een stressvolle dag helpt meditatie je dus om de stress als het ware naast je neer te leggen. Meditatie creëert rust en helpt je dieper en rustiger te slapen. Zo krijgt stress geen ruimte op zich in je lichaam op te bouwen, met alle desastreuze gevolgen van dien.

Kortom, om stress te voorkomen en om de effecten van stress te lijf te gaan is meditatie een geweldig en bewezen effectief middel. Meditatie tegen stress is dus een heel goed idee. Lees op deze site nog meer over de voordelen van mediteren!